Η καθ’ ημάς Ανατολή

Η Μεγάλη Ιδέα, αν και δέχτηκε ένα ισχυρό πλήγμα με την ήττα του 1897, εγκαταλείφθηκε ουσιαστικά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Αμέσως μετά, καθιερώθηκε ο όρος «καθ' ημάς Ανατολή», δηλαδή εξελληνισμένη Ανατολή, όρος γεωγραφικά μάλλον αόριστος, αλλά ιδεολογικά προσφυέστατος, αφού μας διαφοροποιούσε με το δεύτερο σκέλος του από τη Δυτική Ευρώπη και με το πρώτο από τους Τούρκους.
Η πάλαι ποτέ εξελληνισμένη «καθ’ ημάς Ανατολή» σήμερα, δυστυχώς, περνά διά πυρός και σιδήρου με το πάνω χέρι να το έχουν, κυρίως πάνω από τις εμφύλιες δυστυχώς αντιπαραθέσεις, δυνάμεις εκτός Ανατολής ορμώμενες, μία από τις στέπες του Βορρά, η άλλη από τις στέπες της Μογγολίας παλαιόθεν κατερχόμενη, αλλά και η τρίτη η μεγάλη υπερατλαντική, με τα συμφέροντα να τινάζουν στον αέρα κυριολεκτικά χώρες με ιστορία και μακραίωνα πολιτισμό και ιστορικούς δεσμούς με την Ελλάδα Οι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου έφεραν τον ελληνισμό ως τη Βακτριανή και τους Ινδούς. Η λειτουργική ποίηση των Βυζαντινών γεννήθηκε στη Συρία. Η Μικρά Ασία ήταν το λίκνο του Ιωνικού πολιτισμού κ.λπ. Η «καθ’ ημάς Ανατολή», ως ιδέα, ανήκει πλέον στην ιστορία, έχει, όμως, και αυτή την αξία της για την ερμηνεία ιδιαίτερα της πολιτικής οικονομικής και πολιτιστικής συμπεριφοράς των νεοελλήνων. «Ανήκουμε εις την Δύσιν», κατά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (το 1976 ομιλία για την είσοδο της χώρας στην τότε ΕΟΚ) με το βλέμμα και νοοτροπία στην Ανατολή όμως. «Ανατολή- Ανατολή δική σου είμαστε φυλή» κατά τον στίχο του τραγουδιού του Νίκου Γκάτσου. Δισυπόστατοι, λοιπόν, σε ανατολή και δύση. Αιτία η γεωφυσική θέση της Ελλάδος. Η επίδραση, αρνητική όμως, της Ανατολής έχει αφήσει σημάδια. Άλλωστε, μόνο 100 χρόνια πέρασαν από την 400 χρόνια τουρκοκρατία. Να μην ξεχνάμε ότι στα Γιάννενα υπήρχαν 17 τζαμιά, από τα οποία έμειναν τρία. Ως «καθ’ ήμας Ανατολή», όμως, νοούνταν η εξελληνισμένη!
Από τον 19ο αιώνα άρχισε η διαμάχη δυτικοφρόνων και ανατολικοφρόνων για να πάρει στη συνέχεια διαστάσεις. Η αντίθεση, ανάγλυφη σε άρθρο του 1842 του μετέπειτα καθηγητή του πανεπιστημίου και διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Μάρκου Ρενιέρη με τον τίτλο «Τι είναι η Ελλάς; Ανατολή ή Δύσις;» όπου αποφαινόταν: «ότι η Ελλάς κατά την φύσιν, κατά τον πολιτισμόν, κατά την ιστορικήν αυτής αποστολήν, είναι Δύσις και όχι Ανατολή». Και το άρθρο κατέληγε, απευθύνοντας στους ανατολικόφρονες την ακόλουθη πρόκληση: «Αν θέλετε, ω μικρόνοες, ν’ αντισταθήτε εις το μέγα της Δύσεως κύμα, πρέπει ν’ ανεγείρετε περί την Ελλάδα, της Κίνας το περιτείχισμα». Ο αρκετά βίαιος εκδυτικισμός, που επέβαλε στο νεοσύστατο βασίλειο η βαυαροκρατία, έστρεψε τα βλέμματα πολλών Ελλήνων στην Ανατολή και αναζωπύρωσε τα παλαιά αντιδυτικά αισθήματα. Από τότε κρατά η διαμάχη ανάμεσα σε «δυτικόφρονες» και «ανατολικόφρονες» με σύγχρονο, όμω,ς περιεχόμενο σήμερα οι έννοιες. Και ω της σύμπτωσης… Γερμανοκρατία πάλι στο προσκήνιο! Και εμείς… στις παραδόσεις μας. Χωρισμένοι πάλι σε οπαδούς με φανατισμό.  «Ευρωλιγούρηδες» και «μενουμευωρωπαίοι», σε αντίθεση με «Ελληναράδες» και «εθνικόφρονες», «πατριώτες» σήμερα. Τη βλέπουμε και τα τελευταία χρόνια συχνά πυκνά, όπως με τη διαμάχη για τα μνημόνια, όπου πάλι μας χώρισαν σε μνημονιακούς, ευρωλιγούρηδες και αντιμνημονιακούς πατριώτες με αποκορύφωμα το δημοψήφισμα του 2015, όπου, κατά τα γνωστά, το «όχι» έγινε «ναι». Τελευταία σύγκρουση με την ονομασία του κράτους των Σκοπίων: Γενεές γενεών σε θυμάμαι, αδερφέ μου, απέναντι. Η σωστή θέση, όπως πάντα, κάπου στη μέση και οπωσδήποτε χωρίς φανατισμούς και μισαλλοδοξία εκατέρωθεν. «Δεν χρειαζόμαστε ανθρώπους που να θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους του Ομήρου. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που να ξέρουν τον Όμηρο». Ρήση συμβολική, ανάμεσα από τα πολλά ντεσιμπέλ των αντιθέσεων, των κραυγών, των εμβατηρίων.
 Έμαθε ότι πλακωνόμαστε, κατέφθασε και ο σουλτάνος ο Ερντογάν και μας κάνει γυμνάσια στο Αιγαίο, στον Έβρο και όπου βρει, στα διαλείμματα από τους βομβαρδισμούς στην «καθ’ ημάς Ανατολή». Όπως ο Εντσεβίτ στην Κύπρο με τα γεγονότα λόγω της χούντας. Ακόμη και η Τανσού Τσιλέρ στην κρίση (Ιανουάριος ‘96) στα Ίμια, αμέσως μετά την κυβερνητική αλλαγή, λόγω του θανάτου Ανδρέα Παπανδρέου. Όταν υπάρχει στη χώρα αναμπουμπούλα, ο (γκρίζος) λύκος χαίρεται.

Πηγή

Πες το στους φίλους σου...
FaceBook  Twitter  
FacebookTwitterDiggDeliciousGoogle BookmarksLinkedinRSS FeedPinterest

Login Form